| |
ຊີວິດ ແລະ ກົດໝາຍ
ການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ແມ່ຍິງແມ່ນແນວໃດ?
ຢູ່ໃນຄັງຄົມໂດຍທົ່ວໄປແລ້ວເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳວ່າ
"ການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ແມ່ຍິງ" ຄົນເຮົາສ່ວນຫລາຍມັກຈະເຂົ້າໃຈວ່າ:
ແມ່ນການໃຊ້ກຳລັງຢ່າງຮຸນແຮງຕໍ່ແມ່ຍິງ ເຊັ່ນ: ການທຳຮ້າຍຮ່າງກາຍ, ການຂ້າຟັນລັ່ນແທງ,
ການຂົ່ມຂືນທຳທຳສຳເລົາ ແລະ ອື່ນໆທີ່ແຕະຕ້ອງທາງດ້ານຮ່າງກາຍຂອງແມ່ຍິງ.
ສະນັ້ນຕໍ່ກັບບັນຫາດັ່ງກ່າວນີ້ຈຶ່ງໄດ້ມີການຄົ້ນຄວ້າ ແລະ
ຖົກຖຽງກັນຂອງບັນດານັກຄົ້ນຄວ້າກ່ຽວກັບການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ແມ່ຍິງໃນໂລກຈຶ່ງໄດ້ຜົນ ສະຫລຸບອອກມາວ່າ:
ການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ແມ່ຍິງແມ່ນການທີ່ບຸກຄົນໃດໜື່ງເລືອກປະຕິບັດດ້ວຍຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ບຸກຄົນອື່ນ.
ນັບທັງທາງດ້ານຮ່າງກາຍ ແລະ ທາງດ້ານຈິດໃຈ,
ການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ເພດຍິງມັນປະກອບມີຫລາຍຮູບແບບຫລາຍປະເພດ ແລະ
ຫລາຍລະດັບທີ່ແຕກຕ່າງກັນເຊັ່ນ: ການທຳຮ້າຍຮ່າງ, ການຂົ່ມຂູ່, ກັກຂັງໜ່ວງໜ່ຽວ,
ການຂົ່ມຂືນທຳສຳເລົາ, ການຫລຸລູກເມື່ອກວດພົບວ່າລູກໃນທ້ອງເປັນເພດຍິງ,
ການດັດແປງອະໄວຍະວະເພດຍິງ, ການບັງຄັບໃຫ້ຂາຍ ບໍລິການທາງເພດ,
ການແຕ່ງດອງໂດຍການຖືກບັງຄັບ, ການຄາດຕະກຳແມ່ຍິງເພື່ອຫວັງເອົາຊັບສົມບັດ,
ການຂູດຮີດແຮງງານເພດຍິງ, ການປ້ອຍດ່າຫຍາບຄາຍ, ການໃຊ້ຮ້າຍປ້າຍສີ, ການດູໝິ່ນປະໝາດ
(ເຍາະເຢີ້ຍ) ການຈູບ, ການຢອກໄຍ ແລະ ສະແດງທ່າທີຊຶ່ງບົ່ງບອກເຖິງກິດຈະກຳທາງເພດ ແລະ
ອື່ນໆ.
ສະພາບການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ແມ່ຍິງໃນໂລກແມ່ນເກີດຂື້ນຢູ່ທຸກໆປະເທດໃນໂລກໃນນັ້ນນັບທັງປະເທດຮັ່ງມີ,
ປະເທດທຸກຍາກ, ປະເທດທີ່ມີພົນລະເມືອງຫລາຍ,
ປະເທດທີ່ມີພົນລະເມືອງໜ້ອຍຢູ່ໃນສັງຄົມທີ່ທັນສະໄໝ, ເກີດຂື້ນໃນທຸກຊົນຊາດ, ສາດສະໜາ,
ລະດັບເສດຖະກິດ, ການສຶກສາ. ໄລຍະຜ່ານມາສັງຄົມມັກເຂົ້າໃຈວ່າ:
ຖ້າຄວາມຮຸນແຮງເກີດຂື້ນຕໍ່ແມ່ຍິງໃນຊົນຊັ້ນໃດໜື່ງ,
ກຸ່ມຄົນໃດໜຶ່ງແມ່ນແມ່ຍິງຖືກກ່າວປະນາມວ່າ: ເປັນຜູ້ກໍ່ເຫດພາໃຫ້ມີການຕົບຕີ, ປ້ອຍດ່າ,
ໃນທີ່ສຸດແມ່ຍິງເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບຄວາມອັບອາຍຈົນບໍ່ກ້າເວົ້າອອກໄດ້,
ຖ້າຄວາມຮຸນແຮງເກີດຂື້ນໃນຄອບຄົວໃດໜື່ງ, ການຈັດຕັ້ງ, ເຈົ້າໜ້າທີ່ ແລະ
ເພື່ອນມິດບ້ານ ໃກ້ເຮືອນຄຽງກໍ່ມັກເວົ້າວ່າ: ນັ້ນເປັນບັນຫາສ່ວນຕົວ ແລະ
ບໍ່ໃຫ້ຄວາມຊ່ວຍເຫລືອເພື່ອປົກປ້ອງແມ່ຍິງ. ມາເຖິງໄລຍະ 10 ກ່ວາປີຜ່ານມານີ້
ລັດຖະບານປະເທດຕ່າງໆ ແລະ ພົນລະເມືອງໃນໂລກໄດ້ມີຄວາມຮັບຮູ້ ແລະ ເຂົ້າໃຈວ່າ:
ການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ແມ່ຍິງແມ່ນການລະເມີດສິດທິຂອງແມ່ຍິງ,
ການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ ແມ່ຍິງແມ່ນລວມທັງການຄ້າຂາຍ, ການຂົ່ມຂືນທຳຊຳເລົາ,
ການລວນລາມທາງເພດ, ການຮ້າຍດ່າທາລຸນແມ່ຍິງ. ການໃຊ້ກຳລັງທຳຮ້າຍຮ່າງກາຍ,
ການປ້ອຍດ່າຫຍາບຄາຍ, ດູຖູກມິ່ນປະມາດ ສະນັ້ນຄວາມຮຸນແຮງຈຶ່ງໄດ້ຈັດອອກເປັນ 2 ປະເພດຄື:
ຄວາມຮຸນແຮງໃນສາທາລະນະ (ເກີດຂື້ນໃນຊຸມຊົນ) ແລະ ຄວາມຮຸນແຮງສ່ວນບຸກຄົນ
(ເກີດຂື້ນໃນຄອບຄົວ) ຕໍ່ກັບບັນຫາດັ່ງກ່າວນີ້ອົງການຈັດຕັ້ງສາກົນເຊັ່ນ:
ອົງການສະຫະປະຊາຊາດເພື່ອການພັດທະນາ, ອົງການອະນາໄມໂລກໄດ້ຕີລາຄາວ່າ:
ຄວາມຮຸນແຮງໃນຄອບຄົວແມ່ນບັນຫາຫນັກຫນ່ວງໃນສັງຄົມທີ່ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ສຸຂະພາບທັງຮ່າງກາຍ,
ຈິດໃຈ, ຄວາມປອດໄພຂອງແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍທັງເຮັດໃຫ້ຄອບຄົວຂາດຄວາມມີສະຖຽນລະພາບ.
ຄວາມຮຸນແຮງໃນຄອບຄົວແມ່ນບັນຫາຫນັກຫນ່ວງໃນສັງຄົມທີ່ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ສຸຂະພາບຮ່າງກາຍ,
ຈິດໃຈ, ຄວາມປອດໄພຂອງແມ່ຍິງ ແລະ ເດັກນ້ອຍທັງເຮັດໃຫ້ຄອບຄົວຂາດຄວາມມີສະຖຽນລະພາບ.
ຄວາມຮຸນແຮງໃນຄອບຄົວສ່ວນໃຫຍ່ຜູ້ສ້າງຄວາມຮຸນແຮງແມ່ນຜູ້ຊາຍ
ເພາະຄວາມຮຸນແຮງຈະເກີດຂື້ນນຳຄູ່ຜົວເມຍ, ຫລື ອະດີດຄູ່ຜົວເມຍ, ເວົ້າລວມແມ່ນເພດຊາຍ,
ຜ່າຍການຄົ້ນຄວ້າຂອງສາກົນພິເສດໃຫ້ເຮົາເຫັນວ່າ:
ຄວາມຮຸນແຮງໃນຄອບຄົວເກີດຂື້ນໃນທຸກໆປະເທດທົ່ວໂລກ ແລະ ຄາດວ່າ: ເກືອບ 50%
ຂອງຈຳນວນແມ່ຍິງໃນທົ່ວໂລກແມ່ນໄດ້ຮັບຜົນກະທົບຈາກຄວາມຮຸນແຮງ.
ສາເຫດຂອງການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ແມ່ຍິງສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນເກີດຂື້ນຍ້ອນຄວາມບໍ່ສະເຫມີພາບໃນການພົວພັນລະຫວ່າງຍິງ
- ຊາຍ, ຍ້ອນຄວາມເຊື່ອທີ່ວ່າເພດຊາຍແມ່ນເພດທີ່ດຳລົງບົດບາດສຳຄັນກວ່າເພດຍິງ,
ຍ້ອນທັດສະນະຄະຕິ ແລະ ຄ່ານິຍົມທີ່ຖືແມ່ຍິງເປັນເພດອ່ອນແອ
ເປັນວັດຖຸທາງເພດທີ່ສາມາດລ່ວງເກີນໄດ້ງ່າຍ, ຍ້ອນປັດໃຈທາງດ້ານການສຶກສາ, ເສດຖະກິດ
ວັດທະນະທຳ ແລະ ສັງຄົມທີ່ແຕກຕ່າງກັນ
ຊຶ່ງມັນສົ່ງຜົນສະທ້ອນເຖິງຄວາມສາມັກຄີປອງດອງໃນສັງຄົມຕໍ່ສຸຂະພາບກາຍ, ຈິດໃຈຂອງແມ່ຍິງ,
ແມ່ຍິງຫລາຍຄົນທົນທຸກທໍລະມານກັບບັນຫາການໃຊ້ຄວາມຮຸນແຮງນັບເປັນ 10ໆ ປີ
ທົນບໍ່ໄດ້ແລ້ວຈິ່ງຮ້ອງຂໍຄວາມຊ່ວຍເຫລືອ. ໃນປີ 1993
ອົງການສະຫະປະຊາຊາດໄດ້ຮັບຮອງເອົາຖະແຫລງການເພື່ອຕ້ານຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ແມ່ຍິງ,
ຊຶ່ງຖະແຫລງການດັ່ງກ່າວໄດ້ໃຫ້ນິຍາມວ່າ:
ຄວາມຮຸນແຮງຕໍ່ແມ່ຍິງແມ່ນການກະທຳໃດໜຶ່ງທີ່ສົ່ງຜົນກະທົບຕໍ່ຮ່າງກາຍເຊັ່ນການມີເພດສຳພັນ
ຫລື ສົ່ງຜົນຮ້າຍແຮງຕໍ່ຈິດຕະສາດຂອງແມ່ຍິງ ຫລື ສ້າງຄວາມທຸກທໍລະມານໃຫ້ແກ່ແມ່ຍິງ
ລວມທັງການສະແດງອອກເຖິງການຂູ່ເຂັນ, ການໃຊ້ອຳນາດບັງຄັບ,
ການເຮັດໃຫ້ສູນເສຍເສລີພາບທີ່ອາດເກີດຂື້ນໃນສາທາລະນະ ຫລື ໃນຊີວິດສ່ວນຕົວ.
* ຄັດຈາກໜັງສືພິມປະເທດລາວ, ສະບັບວັນທີ 16/7/2004, ໜ້າທີ 2.
ທີ່ມາຊຶ່ງພາໃຫ້ຜູ້ຖືກສົງໃສກາຍເປັນຜູ້ກະທຳຜິດ
ຄຳບູຮານກ່າວໄວ້ວ່າ: ສິບປາກວ່າ ບໍ່ທໍ່ຕາເຫັນ
ສິບຕາເຫັນບໍ່ທໍ່ມືບາຍ" ຄວາມເວົ້າຫລືຄະຕິເຕືອນໃຈທີ່ກ່າວມານີ້ມີຄວາມສຳຄັນ ແລະ
ສອດຄ່ອງກັບສະພາບຕົວຈິງ ເພາະການເບິ່ງສິ່ງໜື່ງທີ່ບໍ່ຊັດເຈນບໍ່ໄດ້ຈັບບາຍຈະພາໃຫ້ເກີດມີຄວາມຜິດພາດໄດ້ງ່າຍ
ໂດຍສະເພາະແມ່ນຜູ້ທີ່ເຮັດໜ້າທີ່ໃນການແກ້ໄຂຄະດີທີ່ຕ້ອງໄດ້ຄົ້ນຄວ້າໄຈ້ແຍກຢ່າງລະອຽດ
ຖີ່ຖ້ວນວ່າອັນໃດທີ່ເປັນພື້ນຖານຈະປູທາງໄປສູ່ການແກ້ໄຂບັນຫາໃຫ້ຖືກຕ້ອງຊີ້ໃຫ້ເຫັນອັນທີ່ເປັນພື້ນຖານກໍ່ໃຫ້ເກີດມີຄະດີນັ້ນໆ
ທຸກການກະທຳຜິດຈະຕ້ອງມີຫລັກຖານ ຖ້າບໍ່ມີຫລັກຖານອັນໃດກໍ່ຈະບໍ່ສາມາດຢັ້ງຢືນໄດ້ວ່າ
ຜູ້ນັ້ນໄດ້ກະທຳຜິດແທ້ບໍ່? ໃນຫລັກຖານກໍ່ມີຄຳໃຫ້ການ ແລະ
ບັນດາຂໍ້ມູນທີ່ສາມາດຢັ້ງຢືນຄຳໃຫ້ການນັ້ນ ຫລື ເວົ້າແນວໜື່ງແມ່ນຂອງກາງຄະດີ".
ການກະທຳ ຫລື ຄວາມຂັດແຍ່ງຕ່າງໆ
ທີ່ເກີດຂື້ນລ້ວນແລ້ວແຕ່ແມ່ນປະກົດການຂອງສັງຄົມ. ທຸກປະກົດການຂອງສັງຄົມທີ່ໄດ້ເກີດຂື້ນ
ຍ່ອມຈະມີຮ່ອງຮອຍ. ຂໍ້ມູນຊີ້ບອກໃຫ້ໄດ້ຮູ້ເຫັນ (ການເກີດການຂະຫຍາຍຕົວ ແລະ
ການສິ້ນສຸດຂະບວນການ). ຕ່າງແຕ່ວ່າເຮົາຈະບັນທຶກເກັບໂຮມເອົາຂໍ້ມູນນັ້ນ ໄວ້ໄດ້ທ່ວງທັນເວລາຄົບຖ້ວນ
ຫລື ບໍ່?
ອັນໃດຄວນຈະເກັບໂຮມເພື່ອສ້າງຄວາມເຊື່ອຖືໃຫ້ແກ່ທຸກຄົນທີ່ເຂົ້າຮ່ວມໃນການດຳເນີນຄະດີ.
ສະນັ້ນໃນການບັນທຶກເກັບໂຮມຂໍ້ມູນທີ່ຊີ້ບອກໃຫ້ຮູ້ເຫັນກ່ຽວກັບເຫດການຂອງການກະທຳຜິດ ຫລື
ຄວາມຂັດແຍ່ງຕ່າງໆທີ່ເປັນຄະດີກົດໝາຍວ່າດ້ວຍການດຳເນີນຄະດີ (ອາຍາ ແລະ ແພ່ງ) ໄດ້ກຳນົດຮູບການ
ແລະ ວິທີການຢ່າງລະອຽດ ທຸກການເຄື່ອນໄຫວ ບັນທຶກ ແລະ ເກັບໂຮມຂໍ້ມູນທີ່ຖືກຕ້ອງຕາມຮູບການ
ແລະ ວິທີການທີ່ກົດໝາຍລະບຸໄວ້ຖືເປັນການປະກອບຫລັກຖານໃນຄະດີ ທີ່ມີຄຸນຄ່າທາງກົດໝາຍ ແລະ
ເຊື່ອຖືໄດ້.
ການແກ້ໄຂຄະດີແມ່ນບັນຫາເປັນຕາຍຂອງຄວາມຍຸຕິທຳໃນສັງຄົມ.
ຖ້າແກ້ໄຂຖືກຕ້ອງຖືວ່າຍຸຕິທຳແກ້ໄຂບໍ່ຖືກຕ້ອງແມ່ນຂື້ນກັບຫລັກຖານ ແລະ
ທັດສະນະຂອງຜູ້ທຳການແກ້ໄຂທີ່ຈະຕີລາຄາ ຫລັກຖານ. ໂດຍທາດແທ້ຂອງມັນແລ້ວຫລັກຖານກໍ່ມີຫລາຍລັກສະນະ
ມີທັງຫລັກຖານທີ່ຖານແທ້ ແລະ ທຽມ ຫລັກຖານທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະ ບໍ່ຖືກຕ້ອງ. ການແກ້ໄຂຄະດີອື່ນໆ
(ແພ່ງແຮງງານ) ເຖິງວ່າບໍ່ຖືກຕ້ອງໃນເບື້ອງຕົ້ນກໍ່ມີໂອກາດແກ້ໄຂຄືນໃໝ່ໄດ້ ແລະ
ປັບຄວາມຍຸຕິທຳຄືນໄດ້. ສ່ວນການແກ້ໄຂຄະດີອາຍາເຖິງຈະແກ້ໄຂຄືນໃໝ່ໄດ້ໃນກໍລະນີທີ່ເຫັນວ່າ
ບໍ່ຖືກຕ້ອງແຕ່ຄວາມຍຸຕິທຳ ບາງຢ່າງຈະບໍ່ສາມາດປັບໄດ້ເຊັ່ນ: ໂທດຕັດອິດສະລະພາບ ຫລື
ຮ້າຍແຮງໄປກວ່ານັ້ນແມ່ນໂທດປະຫານຊີວິດ
ທີ່ໄດ້ປະຕິບັດໄປແລ້ວນັ້ນຈະບໍ່ສາມາດແກ້ໄຂຄືນບໍ່ໄດ້ອີກ.
ໃນທີ່ສຸດກໍ່ກາຍເປັນການສ້າງຄວາມລຳບາກ
ການກຳໃຫ້ຜູ້ອື່ນເວົ້າອີກແນວໜື່ງກໍ່ເປັນການສ້າງບາບ
ສ້າງເວນຊຶ່ງອາດຈະໄດ້ຮັບການຕອບສະຫນອງຄືນແກ່ຜູ້ດຳເນີນບໍ່ຊ້າກໍ່ອາດໄວຖ້າຫາກເຊື່ອບັນຫານີ້
ຫລື ຖ້າບໍ່ເຊື່ອກໍ່ແມ່ນເປັນການສະແດງທາດແທ້ຂອງຜູ້ແກ້ໄຂຄະດີວ່າເປັນຜູ້ຂາດມະນຸດສະທຳ
ຂາດມະໂນທຳ ເຫັນແກ່ຕົວ. ແນ່ນອນໃນເວລາທີ່ຜູ້ກ່ຽວມີສິດ ມີອຳນາດ
ຜູ້ກ່ຽວອາດຈະມີຜູ້ເກັງກົວ ເຄົາລົບ, ນົມນ້ອມ ດ້ວຍຄວາມຈຳໃຈແຕ່ເມື່ອໝົດສິດ
ໝົດອຳນາດລົງເມື່ອໃດຜູ້ກ່ຽວກໍ່ຈະບໍ່ມົ້ມຈາກສະພາບ ໄຮ້ຍາດຂາດມິດ ເພາະໃຜໆກໍ່ຄົງບໍ່ຕ້ອງການຄົບຄ້າສະມາຄົມ
ກັບຄົນທີ່ບໍ່ຢືນຢູ່ໃນຄວາມຍຸຕິທຳ.
ການປະກອບຫລັກຖານໃນຄະດີບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍດາຍຜິວເຜີຍ
ຖ້າຫາກບໍ່ມີເຈດຕະນາຢາກບັກບາບໃສ່ຕົ້ນໂພ ແຕ່ຫາກຕ້ອງໄດ້ອອກແຮງເຄື່ອນໄຫວຕົວຈິງຢ່າງຕັ້ງໜ້າ.
ວ່ອງໄວແຕ່ໃຫ້ຮັບປະກັນ, ທຸກຄະດີຕ້ອງປະກອບຫລັກຖານໃຫ້ຄົບຖ້ວນ
ຮອບດ້ານແລ້ວຈົ່ງຄົ້ນຄວ້າແກ້ໄຂ. ຄຳສາລະພາບຂອງຜູ້ຖືກສົງໃສ ຫລື ຜູ້ຖືກຫາ ຫລື ຈຳເລີຍ
ແລະ ຂອງກາງໃນຄະດີຕ້ອງນຳມາກວດກາຕີລາຄາດ້ວຍເຫດ ແລະ ຜົນ.
ການຮັບສາລະພາບທີ່ບໍ່ມີຂໍ້ມູນຢັ້ງຢືນແມ່ນເຊື່ອຖືບໍ່ໄດ້ ເພາະການຮັບສາລະພາບດັ່ງກ່າວ
ອາດຈະເປັນການສາລະພາບຍ້ອນຖືກຊື້ຈ້າງ ຈອບອອຍ ຫລື ບັງຄັບນາບຂູ່ຈາກຄົນອື່ນ.
ການນຳໃຊ້ມາດຕະການສຶບສວນສອບສວນຕ້ອງດຳເນີນໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ຕາມຮູບການ ແລະ
ວິທີການທີ່ກົດໝາຍກຳນົດໄວ້. ບໍ່ດັ່ງນັ້ນຈະບໍ່ມີຄຸນຄ່າທາງດ້ານກົດໝາຍ.
ຜ່ານມາຮອດປະຈຸບັນການປະກອບສຳນວນຄະດີຍັງສັງເກດເຫັນໄດ້ຂໍ້ບົກຜ່ອງ
ຫລາຍປະການທີ່ເປັນການລະເມີດກົດໝາຍ ແລະ ບໍ່ເດັດຂາດ
ຊຶ່ງສະແດງອອກຢູ່ບ່ອນວ່າຈົດໝາຍບັນທຶກຄຳໃຫ້ການ ບາງໃບບາງສະບັບບໍ່ມີລາຍເຊັນ ຫລື
ຮອຍໂປ້ມືຂອງຜູ້ໃຫ້ການແຕ່ກໍ່ບໍ່ມີຫມາຍເຫດໃດ, ໃນກໍລະນີທີ່ມີການຂີດຂ້າ ຫລື
ຂຽນຂ້າມແລ້ວຂຽນຢ່ອງເທິງ, ຫລື ສຳນວນຄະດີບາງເລື່ອງບໍ່ມີຮອດຄຳສັ່ງເປີດການສືບສວນ-ສອບສວນ
ແຕ່ກໍ່ເຄື່ອນໄຫວປະກອບຫລັກຖານໃນຄະດີນັ້ນໄດ້ຈົນຄົບຖ້ວນສົມຄວນ. ແຕ່ບາງສຳນວນຄະດີເຈ້ຍພຽງແຕ່ສາມ-ສີ່ໃບກໍ່ສົ່ງໃຫ້ສານເພື່ອທຳການຕັດສິນ.
ເວົ້າເຖິງການພິສູດຫລັກຖານຍິ່ງເປັນບັນຫາທີ່ຫຍຸ້ງຍາກເຊັ່ນຄະດີຂົ່ມຂືນ,
ທຳສຳເລົາ, ບາງຄະດີບໍ່ໄດ້ຜ່ານການພິສູດຈາກແພດ ຫລື ບາງຄະດີກໍ່ມອບໃຫ້ແພດ.
ພິເສດຊຶ່ງບໍ່ໄດ້ຮັບການແຕ່ງຕັ້ງເພື່ອຢັ້ງຢືນໃຫ້ວ່າຜູ້ຖືກເສຍຫາຍເສຍຄວາມບໍລິສຸດແທ້. ຫລື
ບໍ່ເທົ່ານັ້ນແຕ່ຄວາມບໍລິສຸດຂອງຜູ້ຍິງສາມາດເສຍໄດ້ດ້ວຍຫລາຍສາເຫດ
ບໍ່ສະເພາະແຕ່ຈະຕ້ອງໄດ້ຜ່ານການຮ່ວມເພດກັບຜູ້ຊາຍເທົ່ານັ້ນ.
ສະນັ້ນການທີ່ຕ້ອງໃຫ້ແພດພິສູດ ກໍ່ເພື່ອຢັ້ງຢືນວ່າຜູ້ຕ້ອງຫາເປັນຜູ້ກະທຳຜິດແທ້ຫລືບໍ່?
ສະນັ້ນສິ່ງທີ່ຕ້ອງນຳມາພິສູດແມ່ນນ້ຳອະສຸຈິເຫລືອຄ້າງຢູ່ໃນຊ່ອງຄອດ
ຂອງຜູ້ຖືກເສຍຫາຍນັ້ນແມ່ນນ້ຳອະສຸຈິຂອງຜູ້ຖືກຫາ ຫລື ບໍ່?
ຈາກນັ້ນຈຶ່ງພິສູດຂໍ້ມູນກ່ຽວກັບການໃຊ້ກຳລັງການໃຊ້ສິ່ງມືນເມົາຕ່າງໆ
ຖ້າມີຮອຍຢິກຮອຍຂູດຕາມຮ່າງກາຍ ກໍ່ຕ້ອງໄດ້ມີການພິສູດ.
ຖ້າອ້າງວ່າຍ້ອນມືນເມົາກໍ່ຕ້ອງພິສູດເບິ່ງວ່າໃນເລືອດຂອງຜູ້ກ່ຽວມີເຊື້ອສິ່ງມືນເມົາຈັກເປີເຊັນ
ຈຶ່ງພາໃຫ້ຜູ້ກ່ຽວມີອາການມືນເມົາ. ໃນລະດັບໃດ?
ການເຄື່ອນໄຫວປະກອບຫລັກຖານໃນຄະດີປະເພດນີ້ຈະຕ້ອງມີຄວາມວ່ອງໄວ
ການຮ້ອງຟ້ອງກໍ່ຕ້ອງມີຂື້ນໃນໄລຍະເວລາທີ່ສາມາດຈະພິສູດຫລັກຖານທີ່ຈຳເປັນໄດ້. ແຕ່ໃນໄລຍະຜ່ານມາປະກົດມີສານທ້ອງຖິ່ນ
ບາງແຫ່ງໄດ້ຮັບເອົາການສັ່ງຟ້ອງ ແລະ ທຳການພິຈາລະນາຕັດສິນຄະດີຂົ່ມຂືນທຳສຳເລົາ
ຊຶ່ງເຫດການເກິດຂື້ນ ແລະ ຜ່ານໄປແລ້ວຕັ້ງຫລາຍເດືອນຜູ້ຖືກເສຍຫາຍຈຶ່ງທຳການຮ້ອງຟ້ອງ ແລະ
ເຫດການຄະດີຕົວຈິງກໍ່ມີແຕ່ອີງຕາມຄຳໃຫ້ການຂອງຜູ້ຖືກເສຍຫາຍ ແລະ
ຄຳສາລະພາບຂອງຈຳເລີຍເທົ່ານັ້ນມັນຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ຄວາມຍຸຕິທຳ ດັ່ງກ່າວມີໝາຍຖາມໃນຫລາຍແງ່.
ສິດໃນການມີອິດສະລະພາບ ແລະ ເສລີພາບຂອງພົນລະເມືອງໄດ້ຖືກຮັບປະກັນໂດຍລັດຖະທຳມະນູນແຫ່ງ
ສປປ.ລາວ ແລະ ຖືເປັນສິ່ງທີ່ລ່ວງລະເມີດບໍ່ໄດ້ ແຕ່ຖ້າບຸກຄົນໃດບຸກຄົນໜື່ງຫາກໄດ້ກະທຳຜິດແລ້ວສິດດັ່ງກ່າວກໍ່ອາດຈະຖືກລ່ວງລະເມີດເຊັ່ນມີການຈັບກຸມ.
ກັກຂັງ ແລະ ລົງໂທດ ໂດຍການອະນຸຍາດຂອງກົດໝາຍ.
ສະນັ້ນອົງການທີ່ຮັບຜິດຊອບຕ້ອງໄດ້ເຄື່ອນໄຫວຢ່າງເຂັ້ມງວດຕາມຂັ້ນຕອນຂອງກົດໝາຍ. ໃນເມື່ອຫາກດຳເນີນໄປຢ່າງຖືກຕ້ອງແລ້ວຕ່າງຝ່າຍຕ່າງກໍ່ຈະສະບາຍໃຈຜູ້ຮັບຜິດຊອບຄະດີພູມໃຈ
ໃນຜົນງານຂອງຕົນຜູ້ຖືກລົງໂທດກໍ່ພໍໃຈຮັບຜິດຊອບຕໍ່ຄວາມຜິດຂອງຕົນຜູ້ຖືກເສຍຫາຍກໍ່ຍິນດີຮັບເອົາການທົດແທນປົວແປງຜູ້ອື່ນກໍ່ບໍ່ມີບັນຫາງສຽງຈົ່ມວ່າ
ວິພາກວິຈານສັງຄົມກໍ່ມີຄວາມສະຫງົບ.
ສັງລວມແລ້ວກໍ່ແມ່ນຕອບສະໜອງໄດ້ສ່ວນໜື່ງຂອງຄວາມຍຸຕິທຳໃນສັງຄົມ
ທີ່ພັກປະຊາຊົນປະຕິວັດລາວໄດ້ວາງອອກໃນແນວທາງນະໂຍບາຍຂອງຕົນ.
* ຄັດຈາກໜັງສືພິມປະເທດລາວ, ສະບັບວັນທີ 20/7/2004, ໜ້າທີ 2.
|
